--- : اصول و استانداردهای سیم کشی
اصول و استانداردهای سیم کشی
فهرست:
:: 1 تعاريف
:: 2 استاندارد ساخت
::3 مشخصات و موارد مصرف انواع سيمهاي داراي عايق
::4 مشخصات و موارد كاربرد سيمهاي عايقدار و كابلهاي قابل انعطاف
::5 ضوابط طراحي سيستم سيمكشي
::6 اصول و روشهاي نصب در سيمكشي
:: 1 تعاريف
سيم (رشته) : سيم رشتههادي است كه توسط پوشش (عايق) احاطه شده باشد.
هادي:هادي شامل مفتولهاي نازك مسي(افشان) درسيم قابل انعطاف و شامل تك مفتول يا مفتولهاي منظم تابيده شده در سيم غيرقابل انعطاف ميباشد.
ولتاژ اسمي: ولتاژ اسميسيم ولتاژي است كه سيم برايآن طراحي شده وآزمونهاي الكتريكي بر اساس آن انجام ميشود . .ولتاژ اسميبه صورتU/ Uº بر حسب ولت بيان ميشود.
Uº- مقدار موثر ولتاژ بين هر رشته وزمين ميباشد.
U- مقدار موثر ولتاژ بين هر دو فاز سيستمياز سيمها ميباشد.
جريان مجاز حرارتي يكهادي يا جريان اسمي: مقدارثابتي از جريان، كه تحت شرايط تعيين شدهاي بدون اينكه درجه حرارت تعادلهادي از ميزان معيني تجاوز نمايد، ميتواند از آن عبور كند. برايهاديها جريان مجاز، جريان اسميآن در نظر گرفته ميشود.
اضافه جريان بار: هر جرياني است كه بيش از جريان اسميباشد.
جريان اتصال كوتاه: اضافه جرياني است كه در اثر متصل شدن دونقطه با ولتاژهاي مختلف، در هنگام كار عادي از طريق مقاونت ظاهري (امپدانس) بسياركم، به وجود آمده باشد.
:: 2 استاندارد ساخت
سيمهاي داراي عايق پليوينيل كلرايد (PVC) با ولتاژ اسميتا و خود 750/450 ولت كه براي نصب ثابت در تاسيسات برقي كارهاي ساختماني به كار ميرود، بايد برابر استانداردهاي ملي ايران با شمارههاي 1-607 و 3-607، و يا استانداردهاي كميسيون بينالمللي الكتروتكنيك با شمارههاي IEC227-1 و IEC227-3 ساخته شده باشد. سيمهاي قابل انعطاف با پوشش لاستيكي (طبيعي، مصنوعي، و يا مخلوطي از آن دو ) با ولتاژ اسميحداكثر 750 ولت، مورد مصرف در تاسيسات ياد شده، بايد بر طبق استانداردملي ايران با شماره 1926 و يا استانداردهاي آي-اي- سي با شمارههاي IEC245-1، IEC245-3، IEC245-4 توليد شده باشد. در مواردي كه براي سيم مورد نياز استانداردهاي ايراني موجود نباشد بايد از استانداردهاي كميسيون بينالمللي اكتروتكنيك و يا ساير استانداردهاي معتبر جهاني مانند CENELEC، VDE، BS و مشابه آن استفاده شود.
::3 مشخصات و موارد مصرف انواع سيمهاي داراي عايق
3-1 سيم باهادي تك مفتولي و چندمفتولي براي مصارف عمومي:
اين نوع سيم كه با كد مشخصه 01 (607) شناخته ميشود بايد داراي ولتاژ اسمي750/450 ولت بوده وهاديهاي آن به صورت تكمفتولي (گروه 1) و يا چند مفتولي تابيده شده منظم (گروه 2) مطابق مقررات استانداردهاي ملي شماره 3084 ساخته شود. جنس عايق بايد آميزهاي از پليوينيل كلرايد از نوع C بوده وهادي را پوشش دهد. ضخامت و مقاومت عايق و همچنين قطر خارجي سيم بايد مطابق مقررات و جدول (1) از استانداردملي شماره 3-607 باشد. سيمهاي نوع 01(607) ممكن است با سطح مقطع 5/1 تا 400 ميليمتر مربع ساخته شود . حداكثر دمايهادي در استفاده از عادي براي اين گونه سيمها 400 درجه سلسيوس است .
3-2 سيم باهادي قابل انعطاف براي مصارف عمومي :
اين نوع سيم كه با كد مشخصه 02 (607) شناخته ميشود بايد داراي ولتاژ اسمي750/450 ولت بوده وهاديهاي قابل انعطاف آن (گروه 5) از جنس مس و مطابق استاندارد ملي شماره 3084 ساخته شود .
جنس عايق بايد آويزهاي از پليوينيل كلرايد از نوع C بوده وهادي را پوشش دهد.
ضخامت ومقاومت عايق و همچنين قطر خارجي سيم بايد مطابق مقررات و جدول (3) از استانداردملي شمارهاي 3-607 باشد.
سيمهاي نوع 02(607) ممكن است با سطح مقطع 5/1 ميليمتر تا 240 ميليمتر مربع ساخته شود . حداكثر دمايهادي در بهره برداري عادي براي اين گونه سيمها 70 درجه سلسيوس است .
3-3سيم باهادي تك مفتولي براي سيمكشي داخلي:
اين نوع سيم كه با كد مشخصه 05 (607) شناخته ميشود بايد داراي ولتاژ اسمي500/300 ولت بوده وهاديهاي آن به صورت تكمفتولي (گره1) مطابق استانداردملي شماره 3084 ساخته شود.
جنس عايق بايد آميزهاي از پليوينيل كلرايد از نوع C بوده وهادي را در برگرفته باشد.
ضخامت و مقاومت عايق و همچنين قطر خارجي سيم بايد مطابق مقررات و جدول شماره(5) از استاندارد ملي شماره 3-607 باشد .
سيمهاي نوع 05 (607) ممكن است با سطح مقطع اسمي5/0، 75/0 و يكميليمتر مربع ساخته شود. حداكثر دمايهادي در استفاده عادي 70 درجه سلسيوس ميباشد.
3-4سيم باهادي انعطاف براي سيمكشي داخلي:
اين نوع سيم كه با كد مشخصه 06 (607) شناخته ميشود بايد داراي ولتاژ اسمي500/300 ولت بوده و هاديهاي قابل انعطاف آن (گروه 5) از جنس مس و مطابق استاندارد ملي 3084 ساخته شود.
جنس عايق بايد آميزهاي از پلي وينيل كلرايد از نوع C بوده وهادي را پوشش دهد. ضخامت و مقاومت عايق و همچنين قطر خارجي سيم بايد مطابق مقررات و جدول شماره (7) از استاندارد ملي شماره 3-607 باشد . سيمهاي نوع 06(607) ممكن است با سطح مقطع اسمي5/0، 75/0 و يك ميليمتر مربع توليد شود. حداكثر دماي هادي در بهرهبرداري عادي 70 درجه سلسيوس ميباشد.
3-5سيم باهادي تكمفتولي براي سيمكشي داخلي:
اين نوع سيم كه با كد مشخصه 07 (607) شناخته ميشود بايد داراي ولتاژ اسمي500/300 ولت بوده وهادي آن به صورت تكمفتولي (گروه 1) مطابق استاندارد ملي 3084 ساخته شود. جنس عايق بايد آميزهاي از پلي وينيل كلرايد از نوع E بوده وهادي را پوشش دهد. ضخامت و مقاومت عايق و همچنين قطر خارجي سيم بايد مطابق مقررات و جدول شماره (9) از استاندارد ملي شماره 3-607 باشد. سيمهاي نوع 07(607) ممكن است با سطح مقطع اسمي5/0، 6 ميليمتر مربع توليد شود. حداكثر دمايهادي در استفاده عادي 105 درجه سلسيوس ميباشد.
3-6سيمباهادي انعطاف براي سيمكشي داخلي براي دماي 105 درجه سلسيوس:
اين نوع سيم كه با كد مشخصه 08 (607) شناخته ميشود بايد داراي ولتاژ اسمي500/300 ولت بوده وهادي آن از نوع مسي قابل انعطاف (گروه 5) مطابق استاندارد ملي 3084 ساخته شود. جنس عايق بايد آميزهاي از پلي وينيل كلرايد از نوع E بوده وهادي را پوشش دهد. ضخامت و مقاومت عايق و همچنين قطر خارجي سيم بايد مطابق مقررات و جدول شماره (11) از استاندارد ملي شماره 3-607 باشد. سيمهاي نوع 08(607) ممكن است با سطح مقطع اسمي5/0، 6 ميليمتر مربع توليد شود. حداكثر دمايهادي در استفاده براي اين نوع سيمها 105 درجه سلسيوس ميباشد.
::4 مشخصات و موارد كاربرد سيمهاي عايقدار و كابلهاي قابل انعطاف
4-1 كد بينالمللي هماهنگ
نشانه شناسايي سيمها و كابلها در اين سيستم عبارت است از حروف HAR يا نخي با رنگهاي متوالي مشكي، قرمز، زرد، كه همراه با نشانههاي استاندارد كشور سازنده بايد حداقل بر روي يك هسته علامتگذاري شود، به طوري كه مثلا سيمها و كابلهاي استاندارد آلمان در سيستم هماهنگ با علامت ⊳HAR ⊲ ⊳VDE ⊲ مشخص ميشود. در مواردي كه از نخ شناسايي استفاده ميشود مليت استاندارد توليدكننده ممكن است با استفاده از طول رنگهاي مختلف نيز مشخص شود.
كد شناسايي مشخصات سيمها و كابلها در سيستم هماهنگي (CENELEC) در جدول 2-1 ارايه شده است.
4-2 انواع سيمها و كابلهاي قابل انعطاف
عمدهترين انواع سيمهاي عايقدار و كابلهاي انعطاف مورد استفاده در تاسيسات برقي كارهاي ساختماني برابر استانداردهاي سيستم هماهنگ CENELEC و VDE به قرار زير است:
4-2-1 سيم از نوع (NYA) H07V-U
اين نوع سيم با ولتاژ اسمي750/450 ولت دارايهادي مفتولي از جنس مس نرم شده است ميباشد كه با ماده پي- وي-سي به رنگهاي مختلف پوشيده شده است. اينگونه سيمها در تابلوهاي برق و تاسيسات نصب ثابت در محيطهاي خشك در داخل لوله، روي ديوار ياداخل آن به كار ميرود. استفاده از اين نوع سيم به طور مستقيم در داخل ديوار مجاز نخواهد بود.
4-2-2 سيم از نوع (NYAB) H07V-R
اين نوع سيم با ولتاژ اسمي750/450 ولت دارايهادي رشتهاي (نيمه افشان) از مس نرم شده با پوششي از ماده پي- وي-سي به رنگهاي مختلف ميباشد و در تاسيسات نصب ثابت در محيطهاي خشك درون لوله به صورت روكار يا توكار به كار ميرود. استفاده از اين نوع سيم به طور مستقيم در داخل ديوار مجاز نخواهد بود. سيم نوع NYAB نسبت به نوع NYA داراي نرمش بيشتري است.
4-2-4 سيمهاي نوع (NYFA) H05V-U و (NYFAF)H05V-K
اين نوع سيم با ولتاژ اسمي500/300 ولت داراي عايق از جنس پي- وي-سي ميباشد. سيم H05V-U دارايهادي مسي تكمفتولي و سيم H05V-K دارايهاديهاي مسي افشان (قابل انعطاف) است . اينگونه سيمها در محيطهاي خشك براي سيمكشي داخلي يا اتصالات لوازم و دستگاههاي اندازه گيري و كنترل تاسيسات نيرو، لوازم برقي و چراغها و در تاسيسات حفاظت شده نصب ثابت مورد استفاده قرار ميگيرد.
4-2-5 كابل پلاستيكي سبك NYM
اين نوع سيم با ولتاژ اسمي500/300 ولت دارايهاديهاي مسي مفتولي يا افشان، عايق ترموپلاستيك (پي- وي-سي) پوشش مشترك بر روي هسته، و غلاف ترموپلاستيك ميباشد و در محيطهاي خشك،تر و مرطوب در زير يا روي كار به صورت نصب ثابت به كار ميرود. استفاده از كابل مزبور در فضاي باز در صورتي كه در برابر نور مستقيم خورشيد محافظت شود بلمانع است ليكن دفن آن در زيرزمين مجاز نخواهد بود.
4-2-6 سيم از نوع NYIF
اين نوع سيم با ولتاژ اسمي380/220 ولت، دارايهادي مسي مفتولي و عايق پلاستيكي استكه چند رشته از آن با فاصله به موازات يكديگر قرار داده شده و با يك روپوش مشترك لاستيكي پوشانيده شده است و براي سيمكشي نصب ثابت در محيطهاي خشك درون گچكاري و يا زيرآن به كار ميرود . استفاده از اين نوع سيمها در حمام آپارتمانها و هتلها نيز مجاز است.
4-2-7 سيمهاي نوع N4GA و N4GAF
سيمهاي نوع N4GA باهادي مسي قلع اندود مفتولي ونوع N4GAF باهاديهاي مسي قلع اندود افشان، با ولتاژاسمي750/450 ولت و عايق مقاوم حرارت از جنس لاستيك مصنوعي در تاسيسات حفاظت شده نصب ثابت به كار ميرود. اين گونه سيمها درمواردي كه حرارت محيط بيش از 55 درجه سانتيگراد باشد در محيطهاي خشك براي سيمكشي داخلي وسايل حرارتي، ماشينهاي برقي، تابلوهاي توزيع و به ويژه براي عبور سيم از داخل چراغها مورد استفاده قرار ميگيرد.
4-2-8 سيم از نوع H05SJ-K
اين نوع سيم با ولتاژ اسمي500/300 ولت دارايهادي مسي افشان، عايق از لاستيك سليكون و روكش پشم شيشه با اندود وارنيش ميباشد. سيم مزبور درمواردي كه حرارت محيط بيش از 55 درجه سانتيگراد باشد در محيطهاي خشك براي سيمكشي داخلي چراغهاي روشنايي داراي شدت نور زياد يا با نور متمركز، موتوهاي برقي، و تماميانواع وسايل حرارتي به كارميرود . همچينين اين نوع سيم ممكن است در شرايطي كه نصب وسايل برقي مشكل يا با تنشهاي مكانيكي زيادهمراه باشد مورد استفاده قرار گيرد و در مقاطع 5/1 ميليمتر مربع به بالا نيز ممكن است از آن در تاسيسات حفاظت شده نصب ثابت در لوله به صورت روكار يا توكار استفاده شود.
4-2-9 كابلهاي N2GMH2G و 4GMH4G
اين نوع كابلها با ولتاژ اسمي500/300 ولت براي حرارت محيط بيش از 55 درجه سانتيگراد در محيطهاي خشك، مرطوب، تر، و هواي آزاد به عنوان كابل اتصال قابل انعطاف براي لوازم حرارتي و وسايل برقي پخت و پز مورد استفاده قرار ميگيرد. كابل N2GMH2G دارايهادي مسي افشان و عايق و غلاف از لاستيك سيليكون ميباشد و در مواردي كه تنشهاي مكانيكي كم مطرح است بايد از آن استفاده شود.
كابل 4GMH4G دارايهادي مسي مقلع اندود افشان و عايق و غلاف از لاستيك مصنوعي ميباشد و در موادري كه تنشهاي مكانيكي متوسط موجود باشد بايد به كار رود.
4-2-10 سيمها و كابلهاي NYBUY , NHXMH
اين نوع سيمها و كابلها با ولتاژ اسمي500/300 ولت، در محيطهاي خشك، مرطوب،تر و در هواي آزاد درصورتي كه در برابر نور مستقيم خورشيد محافظت شود، ممكن است در ون گچ و زير يا روي آن به صورت نصب ثابت مورد استفاده قرار گيرد ليكن دفن آن در زيرزمين مجاز نخواهدبودذ كابل NHXMH دارايهاديهاي مسي مفتولي يا افشان،عايق از جنس پلياتيلن مستحكم (XLPE) پوشش دروني بر روي هسته و غلاف از نوع EVA مستحكم ميباشد. اين نوع سيمهاي ساختماني فاثد تركيباتهالوژن بوده و در برابر آتش مقاومت بيشتري دارد.كابل NYBUY دارايهادي مسي مفتولي، عايق از نوع پروتودر، پوشش داخلي هسته، غلاف سربي با روكش پروتودر ميباشد. استفاده از كابلهاي غلاف سربي در حمام مجاز نخواهدبود.
4-2-11 سيمهاي NHXA و NHXAF
سيم NHXA باهادي مسي مفتولي و سيم NHXAF باهادي مسي افشان با ولتاژ 750/450 ولت داراي عايق از جنس EVA ميباشد و در محيطهاي خشك براي سيمكشي داخلي تجهيزات برقي و در چراغها به صورت حفاظت شده مورد استفاده قرار ميگيرد. استفاده از اين نوع سيمها در لوله به صورت رو كار يا توكار و در كانالهاي بسته نيز مجاز است.
4-2-12 سيم (NYZ) H03VH-H
اين نوع سيم كه به صورت بند تخت دوتايي ساخته ميشود داراي ولتاژ اسمي300/300 ولت،هادي از رشتههاي مسي خيلي نازك وعايق از جنس پي-وي-سي ميباشد، در محيطهاي خشك با تنشهاي مكانيكي خيليكم براي تغذيه وسايل برقي خيلي كم مصرف كه گرمازا نميباشد مانند راديو، چراغ روميزي وساعت مورد استفاده قرار ميگيرد.
4-2-13 بندهاي قابل انعطاف (NYLHY)H03VV-F و (NYMHY)H05VV-F
اين نوع بندها با ولتاژ 500/300 ولت، دارايهادي از رشتههاي مسي نازك وعايق از جنس پي-وي-سي ميباشد، بند اتصال H03VV-F در محيطهاي خشك با تنشهاي مكانيكي كم براي تغذيه وسايل الكتريكي كوچك كه گرمازا نميباشد مانند چراغهاي روشنايي معمولي، لوازم آشپزخانه، و لوازم برقي دفتري مورد استفاده قرار ميگيرد. بند اتصال H05VV-F در محيطهاي خشك، مرطوب، و تر، جز در هواي آزاد براي تغذييه لوازم برقي، در مواردي كه تنشهاي مكانيكي متوسط وجود دارد مانند ماشين لباسشويي و يخچال به كار ميرود.
4-2-14 كابلهاي (NLH/NMH) H05RR-F و H05RN-F
اين نوع كابلها با ولتاژ اسمي500/300 ولت دارايهادي از رشتههاي نازك مسي قلع اندود و عايق لاستيكي ميباشد. كابل H05RR-F داراي غلاف از لاستيك سخت سبك است و در محيطهاي خشك درمواردي كه تنشهاي مكانيكي كم وجود دارد براي اتصال الكتريكي لوازم برقي همچون جارو برقي، اجاق برقي،هاويه و مانند آن به كار ميرود. كابل H05RN-F داراي غلاف از لاستيك مصنوعي سخت است و در محيطهاي خشك،تر و در هواي آزاد درمواردي كه تنشهاي مكانيكي كممطرح است براي اتصال الكتريكي لوازم برقي باغباني همچون چمنزني برقي مورد استفاده قرار ميگيرد.
4-2-15 بند از نوع H05RN-F و كابل از نوع (NMHou / NSHou) H07RN-F
بند H07RN-F با ولتاژ اسمي500/300 ولت دارايهادي از رشتههاي مسي نازك، عايق از لاسيتك مصنوعي (EPR) و غلاف از الاستومركلردار مانند پليكلروپرين ميباشد كه در برابر روغن مقاوم و در مقابل شعله كندسوز است . اين گونه بندها در اطاقهاي خشك و مرطوب، در مواردي كه تنشهاي مكانيكي كم وجود دارد مورد استفاده قرار ميگيرد.
كابل H07RN-F با ولتاژ 750/450 ولت، دارايهادي از رشتههاي نازك مسي، عايق سيم از لاستيك عايق هسته از لاستيك (براي مقاطع 16 ميليمتر مربع به بالا) و غلاف خارجي از لاستيك مصنوعي مكانيكي متوسط وجوددارد، براي اتصال الكتريكي لوازم و وسايل برقي سيار، ديگهاي بخار بزرگ و مانند آن مورد استفاده قرار ميگيرد.
4-2-16 كابل از نوع N)HXSHXO)
اين نوع كابلها با ولتاژ اسمي6/0 تايك كيلو ولت دارايهاديهاي از رشتههاي نازك مسي، عايق از لاستيك اتيلن پروپيلن (EPR) و غلاف داخلي و خارجي از ماده اي-وي-اي مستحكم ميباشد. اين گونه كابلها كه فاقد تركيباتهالوژن بوده و در براب آتش مقاوم است، در محيطهاي خشك، مرطوب،تر و در هواي آزاد براي اتصال لوازم الكتريكي همچون موتورهاي سيار، ديگهاي بخار بزرگ و مانند آن مورد استفاده قرار ميگيرد.
4-2-17 كابل از نوع NSSHOU
اين نوع كابلها با ولتاژ اسمي6/0 تايك كيلو ولت دارايهادي از رشتههاي نازك مسي قلع اندود، عايق از لاستيك اتيلن پروپيلن (EPR) و غلاف لاستيك و غلاف خارجي از الاستومركلردار يا پروتوفرم ميباشد. اين گونه كابلها در محيطهاي خشك، مرطوب،تر و در هواي آزاد در مواردي كه تنشهاي مكانيكي زياد وجود دارد، براي اتصال لوازم الكتريكي وسايل برقي سنگين در صنايع، كارگاههاي ساختماني و معادن مورد استفاده قرار ميگيرد.
4-2-18 سيم از نوع NFYW
اين نوع سيم با ولتاژ اسمي6/0 تايك كيلو ولت دارايهاديهاي مسي رشتهاي و عايق و غلاف ترموپلاستيك (پي-وي-سي) ميباشد. اين گونه سيمها كه به صورت تك رشتهاي ساخته ميشود در برابر عوامل جوي مقاوم است وبراي انشعاب مشتركين مورد استفاده قرار ميگيرد.
4-2-19 سيم از نوع NYL
اين نوع سيم با ولتاژ اسمي4 تا 7 كيلوولت و 8 تا 14 ولت، دارايهادي رشتهاي مسي نارك و عايق از ترموپلاستيك (پي-وي-سي) ميباشد. كه براي نصب در چراغهاي فلورسنت برابر استاندارد شماره VDE0128 آلمان، و در لولههاي فولادي سخت يا قابل انعطاف در رو يا زير كار مورد استفاده قرار ميگيرد.
::5 ضوابط طراحي سيستم سيمكشي
طراحي سيستم سيمكشي تاسيسات برقي كارهاي ساختماني بايد مطابق ضوابط مندرج در آيين نامه تاسيسات الكتريكي ساختمانها (استاندارد ملي شماره 1937) يا استاندارد IEC 364 و يا يكي از استانداردهاي معتبر بينالمللي مشابه انجام شود. در طراحي سيمكشيها زير بايد مورد توجه قرار گرفته و رعايت شود:
5-1 سيستم توزيع نيرو واتصال زمين استفاده در تاسيسات برقي كارهاي ساختماني عموما سيستم TN از نوع TN-C-S و يا درصورت انتخاب، TN-S خواهد بود، در مواردي كه به علت توسعه وضع موجود يا علل موجه ديگر، از سيستمهاي TT و IT و يا نوع ديگري از سيستمهاي ايمني استفاده ميشود بايد ضمن رعايت كليات ضوابط اين مشخصات فني، از استانداردهاي معتبر همچون IEC، VDE، NEC، BS و مانند آن استفاده شود. در اين گونه مواردبايد مجوز لازم قبلا از مقام مجري اين ضوابط يا نماينده مجاز وي كسب شود .
5-2 انتخاب نوع سيمكشي وطرز آن بايد با توجه به ماهيت محل، نوع و ماهيت ديوارها وساير قسمتهاي حاوي سيمكشيها، امكان دسترسي انسان يا حيوانات اهلي، ميزان ولتاژ، و تنشهاي مكانيكي كه ممكن است در جريان نصب يا بهرهبرداري به وجود آيد انجام شود.
5-3 سطح مقطعهاديها بايد با توجه به حداكثر دماي مجاز، افت ولتاژ مجاز، تنشهاي الكترومكانيكي ناشي از اتصال كوتاه وديگر تنشهاي مكانيكي، حداكثر مقاومت ظاهري (امپدانس) با توجه به عمل وسيله حفاظتي در برابر اتصال، و صرفه اقتصادي تعيين شود.
5-4 در طراحي مدارهاي توزيع (D) و مدارهاي نهايي (F)، حداكثر افت ولتاژ مجاز بايد مطابق مقادير ارايه شده در جدول 2 باشد.
SP= نقطه تغذيه (ورودي سرويس مشترك - تابلو اصلي ترانسفورماتور)
D= مدار توزيع (اين مدار ممكن است مركب از چند مدار مختلف باشد كه پس از عبور از چند تابلو به تابلو نهايي يا جعبه توزيع ميرسد)
DB= جعبه توزيع
E= تجهيزات مصرف نصب ثابت يا پريز
5-5 برگ نمونه محاسبه اندازه سيمها و كابلها شامل روش محاسبه افت ولتاژ و تعيين سطح مقطعهاديها براي برق مستقيم و متناوب يك فاز غير القايي و سه فاز در جدول 6 ارايه شده است. براي محاسبه اندازه كابلها و افت ولتاژ با درنظر گرفتن مقاومت القايي به فصل هفتم مراجعه شود.
5-6 استفاده از ضرايب همزماني فقط در موادري مجازاست كه مصرف كننده غير همزمان در مدار يا مدارهاي تابلو وجود داشته باشد در مورد مدارهاي انفرادي نهايي مانند روشنايي، پريز، موتور و غيره، نبايد ضريب همزماني اعمال شود، اين گونه مدارها با بار كامل بايد در نظر گرفته شود.
5-7هاديهاي برقدار بايد در برابر اضافه بار و اتصال كوتاه، جز درموادري كه منبع تغذيه قادر به تامين جريان به مقداري كه بيش از جريان مجازهادي نباشد(مانند ترانسفورماتورهاي زنگ، جوشكاري و يا ژنراتورهاي ترموالكتريك) به كمك يك يا چند وسيله كه به طور خودكار مدار تغذيه را قطع كند حفاظت شود. علاوه بر اين، حفاظتهاي اضافه بار و اتصال كوتاه بايد با يكديگر هماهنگي شود. وسايلي كه حفاظت در برابر اضافه بار و اتصال كوتاه را باهم تضمين مينمايد عبارتند از كليدهاي خودكار، انواع مخصوص فيوزها و كليدهاي خودكار توام با فيوز.
5-8 در مواردي كه در طول مدار جريان مجاز حرارتيهاديها در نتيجه تغيير درسطح مقطع يا نوعهاديها يا اضافه جريان متناسب يا نحوه نصب آن تقليل يابد يا ازآن انشعاب گرفته شود بايد يك وسيله حفاظت در برابر اضافه جريان متناسب با جريان مجاز مقطع كوچكتر پيشبيني و نصب شود، مگر آن كه :
الف) حداكثر طول مدار يا انشعاب با مقطع كوچكتر، 3 متر باشد، يا
ب) وسيله حفاظتي در شروع مدار اصلي مناسب براي مدار يا انشعاب مقطع كوچكتر باشد.
5-9 در انتخاب جريان مجازهاديهاي برقدار بايد به تاثير مدارهاي همجوار و شرايط نصب توجه و در صورت لزوم از ضريب تعديل مناسبي استفاده شود. وسايل حفاظتي مدار بايد با توجه به جريان مجاز تعديل شده انتخاب شود.
5-10 براي تعيين قابليت بار مجاز و سطح مقطع سيمها و كابلها بايد از جداول نشريه استاندارد ايران شماره 1936 و يا استاندارد IEC 364-5-523 استفاده شود.(براي تعيين ميزان جريان مجاز انواع كابلها با توجه به شرايط نصب، درجه حرارت محيط و تعداد كابلها به فصل هفتم رجوع شود) در صورتي كه با توجه به شرايط مندرج در نشريات ياد شده نتوان جداول مورد نظر را ملاك عمل قرار داد ممكن است مقادير ارايه شده در جدول 3 به كار برده شود. در اين جدول جريان مجاز و جريان فيوز كليه سيمها و كابلهاي ساخته شده برابر استاندارد ISIRI 607 ايران و VDE 0100/169 براي حرارت محيط 25 درجه سانتيگراد در سه گروه ارايه شده است. گروه اولهاديهاي مسي يك يا چند رشتهاي مانند سيم NYA در داخل لوله را شامل ميشود. گروه دوم كابلهاي چند رشتهاي مانند سيمها و كابلهاي غلاف دار، كابلهاي اتصال وسايل متحرك و كابلهاي مسلح را در برميگيرد و گروه سوم كابلهاي تك رشته مورد استفاده در فضاي آزاد كه با فواصلي برابر با قطر آن قابل نصب است و نيزهاديهاي تك رشته كه در تابلوهاي توزيع وكنترل به كار ميرود را شامل ميشود.
اطلاعات ارايه شده در جدول 3 براي حرارت محيطي حداكثر 25 درجه سانتيگراد معتبر است در مواردي كه حرارت محيط از 25 درجه سانتي گراد متجاوز باشد جريان مجاز سيمها و كابلها بايد بر اساس ضرايب تقليل مندرج در جدول 4 اصلاح شود.
5-11 در انتخاب سطح مقطعهادي خنثي در مدارهاي سه فاز، بايد دقت كافي به عمل آيد و در صورت لزوم سطح مقطع اينهادي برابرهاديهاي فاز انتخاب شود.
5-12 سطح مقطع يا قطرهاديهاي مسي براي مدارهاي مختلف الكتريكي بايد بر اساس محاسبه تعيين شود ليكن در هيچ موردي از مقادير ارايه شده در جدول 5 نبايد كمتر باشد.
::6 اصول و روشهاي نصب در سيمكشي
6-1 سيمهاي مدارهاي مختلف الكتريكي حامل ولتاژهاي متقاوت بايد از لولههاي جداگانه عبور كند.
6-2 سيمها بايد در برابر گرم شدن زياد با وسايل خودكاري كه بستگي به مقدار جريان و درجه حرارت دارد محافظت گردد. (به بند 5-7 رجوع شود.
6-3هاديهاي مربوط به يك مدار (فاز يا فازها،هادي خنثي وهادي حفاظتي) بايد كلا در داخل يك لوله يا مجرا ياكانال سيمكشي (ترانكينگ) كشيده شود.
6-4 سيم نول هر مدار فيوز بايدبه طور مجزا تعبيه شود و استفاده از يكي نول مشترك براي مدارهاي مختلف مجاز نخواهد بود.
6-5 به كار بردن سيم اتصال زمين(هادي حفاظتي) به جاي سيم نول مجاز نميباشد، سيم نول (خنثي) بايد به طور جداگانه كشيده شود.
6-6 تماميسيمهاي درون لولههاي اعم از سيم خنثي (سيم صفر) و يا سيم محافظ (مخصوص اتصال بدنه به زمين) بايد داراي پوشش باشد.
6-7 لولههاي فلزي و پوششهاي فلزي سيمهاي عايقدار نبايدبه عنوان سيم نول يا سيم حفاظت مورد استفاده قرار گيرد.
6-8 تماميمدارها بايد در داخل مجاري ساختماني (كانالها، رايزرها و غيره)، كانالهاي ويژه سيم كشي (مانند ترانكنيگ و نظاير آن) يا لولههاي يا نگهداري مخصوص مانند سيني كابل يا نردبان كابل و غيره به گونهاي نصب يا هدايت شود كه بازديد، خارج كردن و نصب مجدد آن در داخل مجاري، لولهها و ديگر محلهاي ذكر شده بدون ايجاد خرابي و كندوكاو، امكانپذير باشد.
6-9 استفاده از مسير (شافت) آسانسور به عنوان كانال بالا رو براي هر نوع مداري جز مدارهاي مجاز مربوط به خود آسانسور ممنوع است، مگر اينكه كانال عبور اين گونه مدارها با ديواري كه حداقل ضخامت آن برابر با عرض يك آجر (10 سانتيمتر) يا معادل آن از بتن باشد، از مسير (شافت) آسانسور مجزاشده باشد. در هر حال استفاده از اين ديوار به عنوان ديوار حامل كابلها ممنوع است.
6-10 سيستم سيمكشي بايد به گونهاي علامتگذاري شود كه شناساييهاديها براي بازرسي،آزمايش و تعميرات بعدي به سهولت امكان پذير باشد.
6-11 پوشش سيمها براي مصارف مختلف بايد به رنگهاي متفاوت باشد، ليكن براي يك نوع مصرف همچون سيمكشي سيستم وتعميرات بعدي به سهولت انجام پذيرد.
6-12 رنگ سيمها بايد برحسب فاز تغذيه تغيير كرده و برطبق فهرست زير باشد:
فاز اول : قرمز نول = آبيكمرنگ
فاز دوم: زرد برگشت: ترجيحا رنگ فاز مربوطه با خط سفيد ودر صورت امكان خاكستري
فازسوم: سياه زمين: رنگ دوگانه سبز/ زرد
6-13 در اطراف هودآشپزخانه و محيطهاي كه درجه حرارت محيط از 55 درجه سانتيگراد تجاوز ميكند بايد از سيمهاي نسوز در برابر حرارت كه در داخل لولههاي فولادي معمولي يا نرم قرار خواهد گرفت استفاده شود.
6-14 سيمها نبايد به داخل چراغها، لوازم، يا دستگاههايي وارد شود كه به علت انتقال حرارت در شرايط عادي كار ممكن است سبب تجاوز دماي هاديها از مقادير منظور شده در محاسبه جريان و سطح مقطع گردد.
6-15 سيمها و كابلها نبايداز ابتدا در داخل لولههاي برق داده شود بلكه بايد پس از نصب لولهها و اتمام نازككاري، در موقع مناسب نسبت به قرار دادن آن در داخل لولهها اقدام شود.
6-16 هنگام نصب يا كشيدن سيمها به داخل لولهها، بهتر است تنش و كشش برهاديها وارد شود و نه بر پوشش آن.
6-17 تماميسيمهايي كه در داخل لولههاي برق قرار ميگيرند بايد يك تكه و بدون زدگيباشد.
6-18 اتصال سيمها به يكديگر بايد در داخل جعبههاي تقسيم انجام شود و موكدا به وسيله ترمينال يا اتصالي نوع شانهاي پيچي صورت پذيرد.
6-19 سر سيمهاي افشان بايد قبل از قرار گرفتن در ترمينال با لحيمكاري يكپارچه شود. در صورتي كه عمل لحيمكاري مشكل باشدبايد از كابلشوهاي لولهاي پرسي مخصوص زير ترمينال استفاده شود.
6-20 پوشش سر سيمها (به ويژه سيمهاي افشان) بايد با استفاده از ابزار مخصوص (سيم لختكن) برداشته شود و توجه گردد كه به رشتهها ياهاديها آسيبي وارد نشود.
6-21 در هر نقطه خروجي و در هر قسمت كليدي حداقل بايد 15 سانتيمتر از سيم براي ايجاد اتصالات و وصل وسايل و دستگاههاي مربوطه در نظر گرفته شود مگر آنكه سيم بدون اتصال از آن نقطه يا قسمت عبور داده شود.
6-22 اتصال سيمها به شينههاي تابلو، ماشينها و مصرف كنندههاي ديگر فقط با پيچ ومهره مجاز است.
6-23 هر رشته سيم نول بايد مستقلا به شينه نول تابلو متصل شود و اتصال دويا چند سيم نول به هم بسته به تابلو مجاز نخواهد بود.
6-24 تماميمدارها ي نهايي روشنايي و پريزها، براي اتصال به بدنههايهادي چراغها يا كنتاكت حفاظتي پريزها (برحسب مورد) بايد شاملهادي حفاظتي باشد.
6-25 سيمهاي مورد استفاده در سيستم سيمكشي بايد براي مقاطع پايين تا 10 ميليمتر مريع از نوع تكمفتولي و براي مقاطع بالاتر از نوع چند مفتولي، با عايقبندي پي-وي-سي انتخاب شود. كاربرد سيمهاي افشان فقط درمواردي كه انجام برخي قسمتهاي سيمكشي به طور استثنايي مشكل باشد مجاز است.
6-26 سيمهاي لخت كه به سيستم زمين متصل نيست بايد فقط روي مقره كشيده شود و از ديوارها و قسمتهاي فلزي و ساختمانها فاصله كافي داشته باشد.
6-27 سيستمهاي سيمكشي روكار يا توكار كه در محيطهايتر و مرطوب مورد استفاده قرار ميگيرد بايد با استفاده از لولههاي فولادي مقاوم در برابر زنگزدگي و خوردگي، يا پلاستيكي سخت، و يا كابلهاي غلاف سربي و يا عايق معدني انجام شود.
6-28 لوازم سيمكشي كه در محيطهايتر و مرطوب به كار ميرود بايد مجهز به اتصالات متناسب با نوع سيمكشي باشد تا از نفوذ آب و رطوبت به درون لولهها و ساير تجيهزات مانند جعبهها و كليدها و پريزها، چراغها وساير مصرفكنندهها جلوگيري شود. تمامي لوازم مورد استفاده در اينگونه محيطها بايد حداقل داراي درجات حفاظت زير باشد:
الف) لوازم و تجهيزات مورد مصرف در محيطهاي مرطوب بايد حداقل داراي درجه حفاظت IP44 باشد (مقاوم در برابر ترشح آب)
ب) لوازم و تجهيزات مورد استفاده در محيطهاي تر بايد حداقل داراي درجه حفاظت IP45 باشد (مقاوم در برابر آب تحت فشار)




